Pergolesi’s meesterwerk
De Poolse countertenor Jakub Józef Orliński heeft in korte tijd de wereld veroverd. Zijn warme, soepele ‘stem van een engel’ (The Sunday Times) maakt hem geliefd bij een groot publiek. En met zijn fysieke uitstraling – hij is ook model en breakdancer – en gevoel voor drama loopt ook GenZ met hem weg. Hij treedt op met het barokgezelschap Il Pomo d’Oro. Vanaf het eerste album dat Orliński met dit Italiaanse ensemble heeft gemaakt (2018) valt op hoe goed zij op elkaar zijn ingespeeld. Voeg bij hen de Nieuw-Zeelandse sopraan Madison Nonoa en het zo geliefde Stabat Mater van Pergolesi krijgt een onaardse glans.

Dominicuskerk
De sfeer en de akoestiek van de Dominicuskerk dragen daar zeker aan bij. De ZaterdagMatinee maakt een bijzondere uitstap naar deze neogotische kerk aan de Spuistraat, ontworpen door Pierre Cuypers (Centraal Station en Rijksmuseum) en gebouwd in dezelfde periode als het Concertgebouw. Een Griekse traditional, werken van onbekende barokmeesters en van Arvo Pärt maken het programma compleet.

Vivaldi’s beroemde Gloria
Met zijn Venice Baroque Orchestra en met La Cetra uit Basel brengt barokspecialist Andrea Marcon al bijna twintig jaar veelal Italiaanse barokmuziek naar Amsterdam. Dit programma opent met het feestelijke Gloria van Antonio Vivaldi. Een van de talrijke werken die deze Venetiaan heeft geschreven voor het Ospedale della Pietà, een weeshuis voor meisjes waar op hoog niveau werd gemusiceerd.

Spectaculaire veelstemmgheid
Van Georg Muffat brengt La Cetra de glorieuze 24-stemmige Missa in labore requies. Muffat, geboren uit Schotse voorouders in het Franse hertogdom Savoye, beschouwde zichzelf als een Duitse componist en maakte carrière in het Habsburgse Rijk. Via zijn muziek bracht hij elementen uit de Franse en Italiaanse barok naar Wenen en Salzburg. Muffat hoopte met zijn vermenging van stijlen de vrede tussen volkeren te bevorderen.
In Salzburg was hij in dienst bij de aartsbisschop. De dom van Salzburg leende zich uitstekend voor de rijke veelstemmigheid die in de zestiende eeuw in Venetië tot bloei kwam.
Voor dit concert stelt Andrea Marcon zijn musici op in meerdere groepen om zo de immense proporties en het echo-effect van deze barokke mis optimaal te laten klinken.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Boeiende zoektocht
Het Franse ensemble Pygmalion staat bekend om een originele en eigenzinnige programmering. Oprichter en artistiek leider Raphaël Pichon is ‘een van de meest interessante dirigenten in de klassieke muziek’, aldus The New York Times. En Gramophone schrijft: ‘Pichon is een vooraanstaand figuur van zijn generatie. Zijn muziek is origineel en zeer persoonlijk, maar bouwt tegelijkertijd voort op de rijke traditie die eraan ten grondslag ligt.’

Imaginaire vespers
De rijke klankarchitectuur van Venetië, met zijn ruimtelijke durf en veelkorige muziek, bereikte ook Lutherse landen. Zo studeerde Schütz in Venetië bij Gabrieli en ontmoette hij er Monteverdi. Als gevolg van de Dertigjarige Oorlog werd de expressie van Duitse componisten intiemer: ze schreven kleine ‘geistliche Konzerte’, hoorbaar verwant met Italiaanse motetten voor solostem en begeleiding.
Opgebouwd als een grootse Lutherse vesperdienst, brengt dit programma de Duitse en Italiaanse meesters samen: Praetorius, Schütz, Scheidt, Monteverdi en Cavalli reageren op elkaar in een spel van echo’s en afwisseling. Een concert dat uitmondt in een jubelende viering van een fusie die de Europese muziek heeft gevormd.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.

Een imaginaire vespers

Programma in detail

INTREDE
hymne  Praetorius (M.) Veni Sancte Spiritus / Komm, Gott Schöpfer
introitus  Praetorius (M.) Intrada (a 6)
motet  Praetorius (M.) Halleluja! Christ ist erstanden
sanctus  G. Gabrieli Sanctus & Benedictus (a 12)
PSALMEN EN MOTETTEN
psalm (I) Monteverdi Dixit Dominus II (a 8)
concerto  Schütz O Jesu, nomen dulce
psalm (II)  Schütz Saul, Saul, was verfolgst du mich?
concerto  Donati Dulcis amor Jesu (a 5)
psalm (III)  Schütz Danket dem Herrn, denn er ist freundlich
psalm (IV)  Rigatti Nisi Dominus (a 3)
concerto  Monteverdi Adoramus te, Christe (a 6)
conclusio  G. Gabrieli Buccinate in neomenia tuba (a 19)
doxologie  Corteccia Gloria Patri (a 6)
GEBEDEN
concerto  Scheidt Paduana / Courant Dolorosa (a 5)
concerto  Palestrina/Bovicelli Ave verum corpus
concerto  Monteverdi Salve Regina II (a 2)
concerto  Monteverdi Stabat Virgo Maria (a 5)
PSALM (V)
antifoon  Corteccia Alleluia
motet  Praetorius (H.) Tulerunt Dominum (a 8)
psalm  Schütz Alleluja! Lobet den Herren (psalm 150)
magnificat  M. Praetorius/Rigatti/Hassler/Gabrieli/Monteverdi/Cavalli/Schütz Magnificat ‘Mosaïque’ (reconstructie R. Pichon)

Pergolesi’s meesterwerk
De Poolse countertenor Jakub Józef Orliński heeft in korte tijd de wereld veroverd. Zijn warme, soepele ‘stem van een engel’ (The Sunday Times) maakt hem geliefd bij een groot publiek. En met zijn fysieke uitstraling – hij is ook model en breakdancer – en gevoel voor drama loopt ook GenZ met hem weg. Hij treedt op met het barokgezelschap Il Pomo d’Oro. Vanaf het eerste album dat Orliński met dit Italiaanse ensemble heeft gemaakt (2018) valt op hoe goed zij op elkaar zijn ingespeeld. Voeg bij hen de Nieuw-Zeelandse sopraan Madison Nonoa en het zo geliefde Stabat Mater van Pergolesi krijgt een onaardse glans.

Dominicuskerk
De sfeer en de akoestiek van de Dominicuskerk dragen daar zeker aan bij. De ZaterdagMatinee maakt een bijzondere uitstap naar deze neogotische kerk aan de Spuistraat, ontworpen door Pierre Cuypers (Centraal Station en Rijksmuseum) en gebouwd in dezelfde periode als het Concertgebouw. Een Griekse traditional, werken van onbekende barokmeesters en van Arvo Pärt maken het programma compleet.

Verrassende verbindingen
Fenomeen Simon-Pierre Bestion en zijn Franse vocaal-instrumentaal ensemble La Tempête richt zich op een breed repertoire. Oude muziek neemt een belangrijke plaats in en de musici bespelen historische instrumenten. Maar naast muziek uit de renaissance werpen zij zich ook op Rachmaninov, en barokmuziek combineren ze moeiteloos met modern repertoire. Als vertrekpunt kiezen zij voor verbindingen en invloeden tussen kunstenaars, culturen en tijdperken.

Troostrijke treurmuziek
Bij dit concert staat Duitse treurmuziek centraal. Repertoire waarin de componist zijn diepste gevoelens, zijn mooiste melodieën en meest verfijnde harmonieën verwerkt. Duitse barokcomposities zoals de Musikalische Exequien van Heinrich Schütz en Bachs Köthener Trauermusik vormen echo’s van het verleden en spiegels van muziek uit latere eeuwen. Dat Mendelssohn en Brahms de meerstemmige muziek uitgebreid hebben bestudeerd, hoor je terug in hun troostrijke muziek, zoals in Ein deutsches Requiem van Brahms, een meesterlijke compositie die niet alleen de overledene betreurt, maar vooral de levenden hoop biedt.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.

Verslaving en verlies
Deze ZaterdagMatinee is geheel gewijd aan muziek van Francis Poulenc, met wie Stéphane Denève zich sterk verbonden voelt. Daarvan getuigde hij drie jaar geleden al met een geheel Poulenc-programma. ‘Bij Poulencs muziek heb ik het idee dat ik begrijp wat er tussen de regels staat’, zegt Denève. ‘Wanneer je een dramatisch werk van Poulenc hoort, klinkt er tegelijkertijd hoop in door.’
La Dame de Monte-Carlo is een wereldlijke monoloog voor sopraan en orkest op een tekst van Jean Cocteau, een portret van verslaving en verlies. De Suite Les animaux modèles is gebaseerd op beroemde fabels van Jean de la Fontaine, die vanmiddag met Pierre Bokma als verteller tot leven komen.

Engelen die hun tong uitsteken
Met de jonge Frans-Catalaanse sopraan Lauranne Oliva wijden koor en orkest zich aan Poulencs beroemde Gloria. Het swingende tweede deel zorgde destijds voor opschudding. Poulenc daarover: ‘Ik dacht aan engelen op fresco’s van Gozzoli die hun tong uitsteken en aan serieuze benedictijner monniken die ik heb zien voetballen.’ De opera Dialogues des Carmélites heeft hij gebaseerd op een historische gebeurtenis: tijdens de Franse Revolutie eindigt een groep nonnen als martelaressen. Het huiveringwekkende slotdeel verbeeldt hun lot trefzeker…

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Grootse werken
Franse gezelschappen vormen al jaren de voorhoede van de oude muziek. Tot die voorhoede behoort zeker ook Les Talens Lyriques van Christophe Rousset. En bij een programma met grootse werken van Marc-Antoine Charpentier en André Campra is een topensemble dat de Franse taal en muziekcultuur écht verstaat van grote waarde. De Missa Assumpta est Maria van Charpentier geldt als een van zijn mooiste missen. Hij schreef het werk vermoedelijk in 1699. Charpentier was net een jaar in dienst als maître de musique aan de Sainte-Chapelle in Parijs, een zeer vooraanstaande positie.

Sierlijke expressiviteit
De mis, gewijd aan de Hemelvaart van Maria, bevat naar Italiaans voorbeeld concertante elementen, vermengd met de sierlijke expressiviteit die de Franse barok kenmerkt. Het vormt een passende ‘opmaat’ tot de Messe de Requiem van André Campra, zo’n twintig jaar later gecomponeerd. Een milde dodenmis zonder Dies irae, zonder hel en verdoemenis dus. Uitnodigende, hoopgevende en soms zelfs blijmoedige muziek van deze meester van de Grand Siècle.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 12.55 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Ben Coelman.