Eer aan de Mayacultuur
Gabriela Ortiz, composer in residence 2025-2026 bij Het Concertgebouw, heeft voor haar muziek al meerdere Grammy Awards ontvangen. Op 1 februari 2026 kwamen er in één klap nog drie Grammy’s bij, waaronder die voor Best Contemporary Classical Composition. Voor La Reina Roja is deze Mexicaanse componiste geïnspireerd door de vondst van een tombe met daarin een hooggeplaatste Maya-vrouw uit de zevende eeuw. Geen betere combinatie denkbaar dan met muziek van landgenoot Revueltas. Zijn La noche de los mayas is een orkestsuite op basis van muziek voor de gelijknamige film. De finale met twaalf slagwerkers is imposant en hypnotiserend. Een spectaculair eerbetoon aan de tribale tradities van de Maya’s. Ervaar de ritmische oerkracht van hun muziek, ver voor Columbus voet aan Zuid-Amerikaanse wal zette. Xenakis’ slagwerksolo Rebonds B vormt de perfecte opmaat.

Landschappen vol klank
Het concert begint met Tumblebird Contrails van de jonge Amerikaanse componiste Gabriella Smith. Zij  groeide op in de baai bij San Francisco en voelt zich sterk verbonden met de natuur. Al backpackend, ver van de bewoonde wereld, luisterde ze naar de hallucinerende geluiden van de Stille Oceaan, die ze effectief in muziek weet te vangen. Deze middag klinkt de Nederlandse première.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Verbluffende kracht
De jonge pianist Nikola Meeuwsen (2002) was de eerste Nederlandse musicus die de vermaarde Koningin Elisabethwedstrijd wist te winnen. Tijdens de finale van dit concours gaf hij een ijzersterke interpretatie van het energieke en virtuoze Tweede pianoconcert van Sergei Prokofjev. ‘In de gigantische solocadens van het eerste deel verpakte Meeuwsen zijn verbluffende kracht in grote emotionele diepten en een zeldzaam inzicht in Prokofjevs muzikale structuur.’ (NRC) Zoiets moet je live meemaken en die kans biedt deze Matinee.

Met Strauss in de Alpen
Uit dezelfde tijd stamt Eine Alpensinfonie van Richard Strauss, een werk voor een enorme orkestbezetting.  Lange wandelingen in de Alpen inspireerden Strauss tot het schrijven van dit symfonisch gedicht, dat in meer dan twintig in elkaar overgaande taferelen een bergwandeling schetst. Strauss brengt het landschap muzikaal tot leven, tussen zonsopkomst en zonsondergang toont hij lieflijke weides en een fraai uitzicht vanaf de bergtop, maar ook gevaarlijke momenten en onweer tijdens de afdaling.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

‘Things we’ve lost’
This is Prophetic komt uit de opera Nixon in China van John Adams en is een scène waarin de vrouw van Nixon voor de wereld een vreedzame toekomst schetst. Dat beeld wordt wreed verstoord door de ‘Dans van de Wraak’, een concertstuk naar de balletsuite Medea van Samuel Barber. De ontrouw van Medea’s echtgenoot maakt haar moordlustig. De oorspronkelijke suite schreef hij in 1946 en vermoedelijke komt hierin ook Barbers woede en weerzin ten aanzien van de Tweede Wereldoorlog tot uiting. Twee jaar later componeert hij in korte tijd het veel lieflijker Knoxville: Summer of 1915. ‘Het geeft uitdrukking aan de gevoelens van eenzaamheid, verwondering en identiteitsverlies van een kind, in die marginale wereld tussen schemering en slaap.’

Volkse deuntjes
Charles Ives neemt ons mee naar drie plaatsen in New England, het uiterste noordoosten van de Verenigde Staten. Het is begin twintigste eeuw en hij schetst voor elke plaats een eigen sfeer. Citaten van pakkende, volkse deuntjes doorkruisen geregeld zijn muziek, typisch Ives.
Adams, Barber en Ives delen het podium met de in 1945 tot Amerikaan genaturaliseerde Stravinsky. In datzelfde jaar voltooide hij de Symphony in Three Movements. Zelf dirigeerde hij het New York Philharmonic bij de première, begin 1946. Hij zou het werk zijn ‘war symphony’ hebben genoemd, maar Stravinsky zegt ook dat niet programmatisch is. ‘Componisten combineren noten. Dat is alles. Hoe en in welke vorm de dingen van deze wereld in hun muziek worden verwerkt, is niet aan hen om te bepalen.’

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Twee celloconcerten…
Dit oosters getint concert opent met de wereldpremière van een Celloconcert van de jonge Iraanse componiste Aftab Darvishi. Na een pianostudie in haar geboortestad Teheran studeerde zij compositie in Amsterdam en Den Haag. Haar werk staat op de lessenaar van de Oostenrijks-Iraanse cellist Kian Soltani. Bij hem zijn de authentieke Iraanse elementen waarmee Aftab haar muziek kruidt in goede handen. Collegacellist Nicolas Altstaedt, Duits-Frans, wijdt zich vervolgens aan het Celloconcert van de Poolse componist Witold Lutosławski. Die droeg dit werk op aan de Russische meestercellist Rostropovitsj. Het is een fascinerende compositie die opent met een minutenlange cadens voor cello solo.

…en een sprookje
Van Nikolaj Rimski-Korsakov gaat de geliefde orkestsuite Sheherazade, geïnspireerd op de beroemde Sprookjes van duizend-en één-nacht. Een raamvertelling met Arabische en Egyptische elementen. Zoals Sheherazade de sultan met haar verhalen betovert, zo weet Rimski-Korsakov de luisteraar met oriëntaalse sferen te vangen.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.

Heldere bogen en voelbare puls
De residentie van Samy Moussa dit seizoen begint met de Nederlandse première van zijn Fluitconcert, mede in opdracht van de ZaterdagMatinee gecomponeerd. Een rijkgeschakeerd, virtuoos werk waarin solist Emmanuel Pahud de drijvende kracht is achter een breed ademende orkestklank. De fluitist balanceert tussen acrobatische loopjes en lange, zangerige lijnen, tussen kamermuzikale intimiteit en de frontale confrontatie met het volle orkest. Samy Moussa studeerde in zijn geboorteplaats Montréal en vervolgde zijn opleiding in Europa. Dat hoor je. Zijn werken zijn lyrisch én monumentaal, met een Noord-Amerikaanse directheid gestoeld op Europese orkesttradities.

Nielsen & Brahms
Helios van Carl Nielsen is een ode aan de Griekse zon. En Brahms’ Eerste symfonie (ook wel ‘Beethovens Tiende’ genoemd) opende na veertien jaar schrijven en schrappen de deur naar de vele orkestwerken die hij daarna schreef.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Laatste woorden
Joseph Haydn schreef Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze oorspronkelijk als een orkestwerk. Zeven langzame delen en een snel en dramatisch slot gaven klank aan de zeven laatste woorden van Christus aan het kruis. Haydn deed dat in 1786 in opdracht van een mecenas die de decoratie van de San Cueva-grot onder de Santo Rosario-kerk in Cádiz bekostigd had. Het werk was bedoeld voor uitvoering op Goede Vrijdag in die grot en kent inmiddels diverse gedaanten.

Hersentumor
De gedaante die Ensemble Resonanz eraan geeft, betekent een indringende actualisering van Haydns noten. Gijs Scholten van Aschat citeert niet Christus’ laatste woorden, maar teksten van de Duitse auteur Wolfgang Herrndorf, die in 2013 overleed aan de gevolgen van een hersentumor. Zijn teksten gaan over dagelijkse zaken waar hij tegenaan loopt, maar zijn doordrongen van het besef dat hij gaat sterven. Zo krijgen Haydns noten een actueel en uiterst persoonlijk karakter.

Lees meer in het programmaboekje.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Lidewijde Paris.