Seismograaf
Waar in veel vioolconcerten de solist als held voor een orkestdecor staat, lijkt Moussa de vioolsolist in Adrano te beschouwen als seismograaf: een fijngevoelige sensor die de onrust onder het orkestoppervlak registreert. De titel verwijst naar de gelijknamige vulkaanstad aan de voet van de Etna; het orkest gedraagt zich dan ook als een sluimerende krachtbron die in golven en uitbarstingen naar boven dringt. De solist laveert tussen lyrische bogen en gespannen, ritmische passages, voortdurend balancerend tussen versmelting met en verzet tegen de massa. Zo wordt Adrano een soloconcert waarin spanning niet enkel in virtuositeit schuilt, maar in het voortdurende herijken van de verhouding tussen soliste Simone Lamsma en het orkest.

Italiaanse sferen
Met twee delen uit Respighi’s Romeinse trilogie blijven we in Italiaanse, stadse sferen. Deze symfonische gedichten, klinkende odes aan Rome, bezorgden de componist wereldfaam. Het programma opent met Liguria, de verklanking van een wandeling van de Zweedse componiste Andrea Tarrodi langs vijf dorpen aan de Ligurische zee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

* Chimes of Freedom van Aart Strootman is gecomponeerd met steun van de Vrienden van de Matinee.

Jonny Greenwood speelt Electric Counterpoint
Alternatieve pop/rock en modern klassiek zijn steeds meer naar elkaar toe gegroeid. Eigenlijk begon dat al in de jaren zestig met de minimal music van Steve Reich en geestverwanten. De strakke, groovy patronen van weleer zijn nog altijd herkenbaar. Zoals in Reichs gitaarcompositie Electric Counterpoint, die niemand minder dan Radiohead-gitarist Jonny Greenwood voor zijn rekening neemt! Greenwood levert daarnaast een sfeerrijke compositie: zijn nieuwe Vioolconcert ‘æþm’, naar het eerder gecomponeerde Horror vacui, is een bijna ritueel aandoend stuk voor viool en 56 strijkers, waarbij de musici heel wat meer te doen krijgen dan strijken alleen. Dit is muziek voor oren en ogen, uiteraard met de duistere ondertonen die je van een Radiohead-hoofd mag verwachten.

Pop, minimal, folk, barok, avant-garde
Ook Bryce Dessner put uit een grote muzikale vijver. Behalve rockgitarist in The National is hij componist van veelstijlige stukken. Popinvloeden en de voor een Amerikaan bijna vanzelfsprekende hints naar minimal music combineert hij met folk, snufjes barok en avant-garde. Een fraai voorbeeld is Garcia Counterpoint, een ‘companion piece’ bij Electric Counterpoint en gebaseerd op een gitaarsolo van Jerry Garcia (Grateful Dead). In Garcia Counterpoint soleert Aart Strootman op elektrische gitaar. En op zijn beurt neemt ook Strootman, doorkneed in experimentele pop én minimal music, eigen werk mee, speciaal gecomponeerd in opdracht van de ZaterdagMatinee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Elina Vähälä speelt Sibelius
Elina Vähälä kent het werk van binnenuit: het Vioolconcert van haar landgenoot Jean Sibelius. De Fin schreef maar één soloconcert: voor zijn eigen viool. Al een eeuw lang houdt het stand tussen de topstukken van het repertoire. Sibelius combineert grote virtuositeit met zijn eigen, ongrijpbare lyriek.

Karajan-prijswinnaar Oscar Jockel
Het enigmatische karakter van Sibelius’ muziek vindt een echo in Muziek der sferen, een orkestwerk uit 1918 van de Deense componist Rued Langgaard. Hij introduceert daarin verschillende vooruitstrevende vernieuwingen, die later in de twintigste eeuw tot de standaardpraktijk van de avant-garde zouden behoren. Zo laat hij de pianist in het orkest rechtstreeks de snaren van zijn instrument bespelen en schrijft hij langzaam voortbewegende clusters voor de strijkers. Dat laatste inspireerde de Hongaar György Ligeti, die Langgaard de pionier van de spectrale muziek noemde. Van hem zingt het Groot Omroepkoor het zestienstemmige Lux aeterna, de hypnotiserende verklanking door een atheïst van het eeuwige licht uit het katholieke requiem.

De jonge Duitse componist en dirigent Oscar Jockel, winnaar van de Herbert von Karajan Prijs 2023, leidt dit fijn uitgekiende programma in met een nieuw eigen werk voor groot orkest.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.