Een woud van instrumenten
De Amerikaanse filmmaker Sam Green is gefascineerd door bomen. Het zijn stille getuigen, soms vele eeuwen oud, van talloze gebeurtenissen en generaties. Bomen roepen andere tijdskaders op en relativeren de positie van de mens. Green besluit een documentaire over bomen te maken en op zoek naar een spectaculaire filmische ervaring ziet hij een belangrijke rol voor het symfonieorkest. ‘Orkesten maken misschien wel de grootste, meest meeslepende en meest diepgaande geluiden die ik ooit heb gehoord’, aldus Green. ‘Bovendien zijn veel instrumenten zelf grotendeels van bomen gemaakt – violen en cello’s natuurlijk, maar ook hobo’s, fagotten en harpen.’ Eigenlijk is een orkest zelf een woud van instrumenten.
En zo kreeg Caroline Shaw – winnares van onder meer een Pulitzer Prize en een Grammy Award – de opdracht muziek te schrijven voor live-uitvoeringen bij Greens documentaire Trees (werktitel), een poëtische meditatie over de kracht van bomen en alles wat ze ons kunnen leren over het mens-zijn.

Verbonden met eeuwenoude tradities
De documentaire wordt voorafgegaan door vocale werken van Shaw. Het a cappella-werk and the swallow is een zetting van psalm 84. De zwaluw die zijn nest zoekt staat symbool voor de vluchteling die zijn familie wil beschermen. To the Hands, voor stemmen en strijkers, is een eigentijds antwoord op Ad manus uit het zeventiende-eeuwse meesterwerk Membra Jesu nostri van Buxtehude. To the Hands begint binnen de klankwereld van Buxtehude, breidt deze taal uit, kleurt hem in en breekt ermee. Geleidelijk wordt de kerngedachte van het stuk duidelijk: onze rol en verantwoordelijkheid bij het lijden van mensen over de hele wereld, op zoek naar een toevluchtsoord.

De muziek van Caroline Shaw wordt live uitgevoerd bij de vertoning van de documentaire Trees (werktitel). Sam Green script, regie en uitvoering Rebecca Solnit script

Een coproductie met het Holland Festival met steun van Vrienden van de Matinee.

Een woud van instrumenten
De Amerikaanse filmmaker Sam Green is gefascineerd door bomen. Het zijn stille getuigen, soms vele eeuwen oud, van talloze gebeurtenissen en generaties. Bomen roepen andere tijdskaders op en relativeren de positie van de mens. Green besluit een documentaire over bomen te maken en op zoek naar een spectaculaire filmische ervaring ziet hij een belangrijke rol voor het symfonieorkest. ‘Orkesten maken misschien wel de grootste, meest meeslepende en meest diepgaande geluiden die ik ooit heb gehoord’, aldus Green. ‘Bovendien zijn veel instrumenten zelf grotendeels van bomen gemaakt – violen en cello’s natuurlijk, maar ook hobo’s, fagotten en harpen.’ Eigenlijk is een orkest zelf een woud van instrumenten.
En zo kreeg Caroline Shaw – winnares van onder meer een Pulitzer Prize en een Grammy Award – de opdracht muziek te schrijven voor live-uitvoeringen bij Greens documentaire Trees (werktitel), een poëtische meditatie over de kracht van bomen en alles wat ze ons kunnen leren over het mens-zijn.

Verbonden met eeuwenoude tradities
De documentaire wordt voorafgegaan door vocale werken van Shaw. Het a cappella-werk and the swallow is een zetting van psalm 84. De zwaluw die zijn nest zoekt staat symbool voor de vluchteling die zijn familie wil beschermen. To the Hands, voor stemmen en strijkers, is een eigentijds antwoord op Ad manus uit het zeventiende-eeuwse meesterwerk Membra Jesu nostri van Buxtehude. To the Hands begint binnen de klankwereld van Buxtehude, breidt deze taal uit, kleurt hem in en breekt ermee. Geleidelijk wordt de kerngedachte van het stuk duidelijk: onze rol en verantwoordelijkheid bij het lijden van mensen over de hele wereld, op zoek naar een toevluchtsoord.

De muziek van Caroline Shaw wordt live uitgevoerd bij de vertoning van de documentaire Trees (werktitel). Sam Green script, regie en uitvoering Rebecca Solnit script

Een coproductie met het Holland Festival met steun van Vrienden van de Matinee.

Palestrina
The Tallis Scholars hebben zich in meer dan vijf decennia gevestigd als toonaangevend ensemble voor vocale muziek uit de renaissance. De zuiverheid, helderheid en puurheid van hun klank, gesteund door de rijke Engelse koortraditie, heeft hen beroemd en geliefd gemaakt. Die klank is met name gebaseerd op de eisen die de muziek van een componist als Palestrina stelt. Rond zijn muziek heeft dit Engelse gezelschap talrijke programma’s gepresenteerd.

Muhly
In de loop der jaren ontdekt Peter Phillips dat hedendaagse muziek een concert met renaissancerepertoire kan verrijken. Hij gaat op zoek naar ‘nieuwe noten’ die baat hebben bij de karakteristieke koorklank van het ensemble. ‘De componist die onze specifieke klank direct begreep, bleek Nico Muhly te zijn. Als koorknaap had hij de vele klankkleuren van geestelijke koormuziek in zich opgenomen en wist hij al snel hoe hij het beste voor ons kon schrijven. Een reeks meesterwerken volgde, de een nog krachtiger dan de ander’, aldus Peter Phillips. Alle werken van Muhly op dit programma beleven hier hun Nederlandse première!

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Azuurblauw
Het zijn de kerkklokken in het gedicht L’Azur van de Franse dichter Stéphane Mallarmé die Robin de Raaff over de streep halen. Dit gedicht zal de basis vormen voor een compositie gewijd aan Pierre Boulez. De Raaff schrijft het in 2025 als eerbetoon aan deze vooraanstaande componist en dirigent, van wie de honderdste geboortedag wordt gevierd. In het gedicht staat de overweldigende blauwe lucht centraal.
Azuurblauw is ook de oceaan waarop Maurice Ravel zijn boot laat varen, op muziek die golft en glinstert en het orkest en de zaal laat deinen.

Kathedraal van klank
Vanuit zijn buitenverblijf maakte Leoš Janáček lange boswandelingen: ‘Ik voelde een kathedraal oprijzen uit de enorme uitgestrektheid van de bossen.’ Janáček raakt geïnspireerd tot het schrijven van de Glagolitische mis, waarvoor hij gebruikmaakt van het Oudkerkslavisch, een taal die al in de negende eeuw in zijn geboortestreek Moravië werd gebruikt. Hij componeert een energieke, jubelende mis met krachtige koperfanfares en een indrukwekkende orgelpartij. Een werk dat in goede handen is bij Karina Canellakis, die dat bewees met haar imponerende reeks van Janáček-opera’s in de Matinee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.

Vurig en nederig
Dit koorconcert mondt uit in het monumentale Concert voor koor van Alfred Schnittke, dat wordt beschouwd als een van de koormeesterwerken van de twintigste eeuw. Schnittke baseerde het werk op spirituele teksten uit het Boek der Klaagliederen uit de tiende eeuw. Het werk doorloopt een weg van vurige lofzang en smeekbede, via het menselijk lijden naar een nederig slotgebed.

Moussa’s melancholie
In de Nederlandse première van Melancholy’s Attributes voor dubbelkoor, eveneens gebaseerd op eeuwenoude teksten, onderzoekt Samy Moussa de verschillende facetten van melancholie. Het dubbelkoor wordt hier een echokamer, waarin de luisteraar tussen twee klankvelden in komt te staan. Missy Mazzoli’s Vespers voor cello en tape (Nederlandse première) is een avondritueel voor één speler en een onzichtbaar koor van elektronische schaduwen. Voor Ernst Reijsegers Colla parte voor cello en stem keren we naar binnen, in een intiem duet tussen instrumentalist en zanger.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Verrassende verbindingen
Fenomeen Simon-Pierre Bestion en zijn Franse vocaal-instrumentaal ensemble La Tempête richt zich op een breed repertoire. Oude muziek neemt een belangrijke plaats in en de musici bespelen historische instrumenten. Maar naast muziek uit de renaissance werpen zij zich ook op Rachmaninov, en barokmuziek combineren ze moeiteloos met modern repertoire. Als vertrekpunt kiezen zij voor verbindingen en invloeden tussen kunstenaars, culturen en tijdperken.

Troostrijke treurmuziek
Bij dit concert staat Duitse treurmuziek centraal. Repertoire waarin de componist zijn diepste gevoelens, zijn mooiste melodieën en meest verfijnde harmonieën verwerkt. Duitse barokcomposities zoals de Musikalische Exequien van Heinrich Schütz en Bachs Köthener Trauermusik vormen echo’s van het verleden en spiegels van muziek uit latere eeuwen. Dat Mendelssohn en Brahms de meerstemmige muziek uitgebreid hebben bestudeerd, hoor je terug in hun troostrijke muziek, zoals in Ein deutsches Requiem van Brahms, een meesterlijke compositie die niet alleen de overledene betreurt, maar vooral de levenden hoop biedt.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.

Elina Vähälä speelt Sibelius
Elina Vähälä kent het werk van binnenuit: het Vioolconcert van haar landgenoot Jean Sibelius. De Fin schreef maar één soloconcert: voor zijn eigen viool. Al een eeuw lang houdt het stand tussen de topstukken van het repertoire. Sibelius combineert grote virtuositeit met zijn eigen, ongrijpbare lyriek.

Karajan-prijswinnaar Oscar Jockel
Het enigmatische karakter van Sibelius’ muziek vindt een echo in Muziek der sferen, een orkestwerk uit 1918 van de Deense componist Rued Langgaard. Hij introduceert daarin verschillende vooruitstrevende vernieuwingen, die later in de twintigste eeuw tot de standaardpraktijk van de avant-garde zouden behoren. Zo laat hij de pianist in het orkest rechtstreeks de snaren van zijn instrument bespelen en schrijft hij langzaam voortbewegende clusters voor de strijkers. Dat laatste inspireerde de Hongaar György Ligeti, die Langgaard de pionier van de spectrale muziek noemde. Van hem zingt het Groot Omroepkoor het zestienstemmige Lux aeterna, de hypnotiserende verklanking door een atheïst van het eeuwige licht uit het katholieke requiem.

De jonge Duitse componist en dirigent Oscar Jockel, winnaar van de Herbert von Karajan Prijs 2023, leidt dit fijn uitgekiende programma in met een nieuw eigen werk voor groot orkest.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.