Seismograaf
Waar in veel vioolconcerten de solist als held voor een orkestdecor staat, lijkt Moussa de vioolsolist in Adrano te beschouwen als seismograaf: een fijngevoelige sensor die de onrust onder het orkestoppervlak registreert. De titel verwijst naar de gelijknamige vulkaanstad aan de voet van de Etna; het orkest gedraagt zich dan ook als een sluimerende krachtbron die in golven en uitbarstingen naar boven dringt. De solist laveert tussen lyrische bogen en gespannen, ritmische passages, voortdurend balancerend tussen versmelting met en verzet tegen de massa. Zo wordt Adrano een soloconcert waarin spanning niet enkel in virtuositeit schuilt, maar in het voortdurende herijken van de verhouding tussen soliste Simone Lamsma en het orkest.

Italiaanse sferen
Met twee delen uit Respighi’s Romeinse trilogie blijven we in Italiaanse, stadse sferen. Deze symfonische gedichten, klinkende odes aan Rome, bezorgden de componist wereldfaam. Het programma opent met Liguria, de verklanking van een wandeling van de Zweedse componiste Andrea Tarrodi langs vijf dorpen aan de Ligurische zee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

De mythische figuur Ahania
Samy Moussa leidt het Radio Filharmonisch Orkest in een programma rond Poolse invloeden en met eigen werk. Tussen Prokofjevs Scythische suite, Szymanowski en Lutosławski klinkt zijn Ahania’s Lament (Nederlandse première), met Aphrodite Patoulidou als soliste. Deze Griekse sopraan is een ‘NXT GEN artist’, die overtuigt in repertoire van Mahler tot metal en Vivier tot folk. William Blake’s mythische figuur Ahania krijgt bij Moussa geen anekdotische inkleuring, maar een rituele stem: de sopraan is minder een psychologisch personage dan een spreekbuis van een collectieve klaagzang.

Glanzende texturen
Het orkest vormt hier een ruimte waarin de stem haar plaats vindt: golvende, vaak glanzende texturen die verwantschap tonen met de Poolse orkesttraditie, maar uitgesproken hedendaagse contouren krijgen. In de context van Szymanowski en Lutosławski wordt hoorbaar hoe Moussa de continuïteit van een orkestklank weet vast te houden én onder spanning zet.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Vurig en nederig
Dit koorconcert mondt uit in het monumentale Concert voor koor van Alfred Schnittke, dat wordt beschouwd als een van de koormeesterwerken van de twintigste eeuw. Schnittke baseerde het werk op spirituele teksten uit het Boek der Klaagliederen uit de tiende eeuw. Het werk doorloopt een weg van vurige lofzang en smeekbede, via het menselijk lijden naar een nederig slotgebed.

Moussa’s melancholie
In de Nederlandse première van Melancholy’s Attributes voor dubbelkoor, eveneens gebaseerd op eeuwenoude teksten, onderzoekt Samy Moussa de verschillende facetten van melancholie. Het dubbelkoor wordt hier een echokamer, waarin de luisteraar tussen twee klankvelden in komt te staan. Missy Mazzoli’s Vespers voor cello en tape (Nederlandse première) is een avondritueel voor één speler en een onzichtbaar koor van elektronische schaduwen. Voor Ernst Reijsegers Colla parte voor cello en stem keren we naar binnen, in een intiem duet tussen instrumentalist en zanger.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Herdenking en aanklacht
Met het groots bezette oratorium Fire in my mouth herdenkt Julia Wolfe de Triangle Shirtwaist Factory Fire van 1911. Het was een brand in een textielfabriek in Manhattan waarbij 146 jonge, veelal migrantenvrouwen omkwamen. Met koor, orkest en video weeft Wolfe archiefteksten, herinneringen, volks- en protestliederen tot zowel monument als aanklacht tegen uitbuiting en onverschilligheid. Een meesterwerk dat tot de canon van de 21e eeuw mag worden gerekend.

Innerlijke nacht
Waar Wolfe terugblikt op wat een scharnierpunt werd in de sociale geschiedenis van New York, richt Samy Moussa zich in de Nederlandse première van zijn orkestwerk Nocturne op de innerlijke nacht. Geen impressionistisch nachtbeeld, maar een psychologische ruimte met een zwaartepunt in de lage registers, zodat ‘de weinige heldere momenten des te uitzonderlijker worden’. Een Amerikaanse criticus noemde het werk ‘een orkestraal adagio dat onvermijdelijk doet denken aan een 21e-eeuwse Wagner’.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Heldere bogen en voelbare puls
De residentie van Samy Moussa dit seizoen begint met de Nederlandse première van zijn Fluitconcert, mede in opdracht van de ZaterdagMatinee gecomponeerd. Een rijkgeschakeerd, virtuoos werk waarin solist Emmanuel Pahud de drijvende kracht is achter een breed ademende orkestklank. De fluitist balanceert tussen acrobatische loopjes en lange, zangerige lijnen, tussen kamermuzikale intimiteit en de frontale confrontatie met het volle orkest. Samy Moussa studeerde in zijn geboorteplaats Montréal en vervolgde zijn opleiding in Europa. Dat hoor je. Zijn werken zijn lyrisch én monumentaal, met een Noord-Amerikaanse directheid gestoeld op Europese orkesttradities.

Nielsen & Brahms
Helios van Carl Nielsen is een ode aan de Griekse zon. En Brahms’ Eerste symfonie (ook wel ‘Beethovens Tiende’ genoemd) opende na veertien jaar schrijven en schrappen de deur naar de vele orkestwerken die hij daarna schreef.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.