Seismograaf
Waar in veel vioolconcerten de solist als held voor een orkestdecor staat, lijkt Moussa de vioolsolist in Adrano te beschouwen als seismograaf: een fijngevoelige sensor die de onrust onder het orkestoppervlak registreert. De titel verwijst naar de gelijknamige vulkaanstad aan de voet van de Etna; het orkest gedraagt zich dan ook als een sluimerende krachtbron die in golven en uitbarstingen naar boven dringt. De solist laveert tussen lyrische bogen en gespannen, ritmische passages, voortdurend balancerend tussen versmelting met en verzet tegen de massa. Zo wordt Adrano een soloconcert waarin spanning niet enkel in virtuositeit schuilt, maar in het voortdurende herijken van de verhouding tussen soliste Simone Lamsma en het orkest.

Italiaanse sferen
Met twee delen uit Respighi’s Romeinse trilogie blijven we in Italiaanse, stadse sferen. Deze symfonische gedichten, klinkende odes aan Rome, bezorgden de componist wereldfaam. Het programma opent met Liguria, de verklanking van een wandeling van de Zweedse componiste Andrea Tarrodi langs vijf dorpen aan de Ligurische zee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Liefde voor Beethoven
De veelzijdige Franse pianist Pierre-Laurent Aimard is een graag geziene gast bij de Matinee. Zo was hij eerder te horen in werken van Bach tot Bartók en Liszt tot Ligeti. Van jongs af aan vertrouwd met nieuwe muziek, ontwikkelde hij ook een grote liefde voor de muziek van Beethoven. Nu vertolkt hij Beethovens Vijfde pianoconcert, een helfdhaftig werk met een dromerig middendeel. Aimard wordt daarbij omringd door het Kammerorchester Basel, dat al vele jaren bewijst zich helemaal thuis te voelen in de muziek van de Weense Klassieken.

Met dank aan de Philharmonic Society
Daarnaast staat de Zevende van Dvořák op de lessenaars. Een werk waarin Dvořák meer expressiviteit en emotie legt dan in zijn eerdere symfonieën. De Zevende wordt wel gerekend tot de belangrijkste symfonieën uit de periode na Beethoven. De opdracht tot deze compositie kreeg Dvořák van de Londense Philharmonic Society, die ook in 1817 bij Beethoven de Negende Symfonie ‘bestelde’. In 1885 dirigeerde Dvořák in Londen de première van zijn Zevende en hij hoopte dat deze symfonie al zijn voorgaande werken zou overtreffen en ‘de wereld in beroering zou brengen’.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Bach – Stravinsky – Wantenaar
In dit bijzondere programma combineert de Nederlandse Bachvereniging oude en nieuwe muziek. Onder leiding van Johanna Soller treedt het gezelschap op met stersoliste Lucie Horsch. Op de lessenaars muziek van Bach, Stravinsky en Wantenaar. Orkestwerken van Bach, waaronder twee Brandenburgse concerten, vloeien over in Stravinsky’s bewerkingen van delen uit Bachs Wohltemperierte Klavier en Seufzer van Mathilde Wantenaar. Hiervoor liet zij zich inspireren door de aria ‘Seufzer, Tränen, Kummer, Not’ uit Bachs cantate Ich hatte viel Bekümmernis.

Nieuwe muziek voor historische instrumenten
Mathilde Wantenaar schrijft speciaal voor Lucie Horsch en de Nederlandse Bachvereniging een nieuw werk voor blokfluit en barokorkest. Boeiend om te horen hoe barokinstrumenten invloed zullen hebben op nieuw gecomponeerde muziek. Daarnaast zal Lucie Horsch schitteren in onder meer Bachs Dubbelconcert.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

–

Lucie Horsch heeft in seizoen 2026-2027 een eigen Spotlightreeks in Het Concertgebouw, waarvan ook dit concert deel uitmaakt.

Verbluffende kracht
De jonge pianist Nikola Meeuwsen (2002) was de eerste Nederlandse musicus die de vermaarde Koningin Elisabethwedstrijd wist te winnen. Tijdens de finale van dit concours gaf hij een ijzersterke interpretatie van het energieke en virtuoze Tweede pianoconcert van Sergei Prokofjev. ‘In de gigantische solocadens van het eerste deel verpakte Meeuwsen zijn verbluffende kracht in grote emotionele diepten en een zeldzaam inzicht in Prokofjevs muzikale structuur.’ (NRC) Zoiets moet je live meemaken en die kans biedt deze Matinee.

Met Strauss in de Alpen
Uit dezelfde tijd stamt Eine Alpensinfonie van Richard Strauss, een werk voor een enorme orkestbezetting.  Lange wandelingen in de Alpen inspireerden Strauss tot het schrijven van dit symfonisch gedicht, dat in meer dan twintig in elkaar overgaande taferelen een bergwandeling schetst. Strauss brengt het landschap muzikaal tot leven, tussen zonsopkomst en zonsondergang toont hij lieflijke weides en een fraai uitzicht vanaf de bergtop, maar ook gevaarlijke momenten en onweer tijdens de afdaling.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Inventief en virtuoos
Over het Derde pianoconcert (2022) van Magnus Lindberg schreef de Wall Street Journal: ‘Een werk dat de grootsheid van anderen oproept, terwijl het tegelijkertijd een geheel eigen klankwereld creëert.’ In zijn levendige, inventieve en virtuoze soloconcerten kijken Ravel, Prokofjev en Rachmaninov over Lindbergs schouder, maar ze laten hem wel zijn gang gaan… Met twee Scandinavische orkesten heeft de NTR ZaterdagMatinee een compositieopdracht verleend aan deze Finse componist. Lindberg, zelf pianist, schrijft een concert voor twee piano’s en orkest voor Lucas en Arthur Jussen. Aan hen de eer om dit dubbelconcert drie keer in première te brengen: in Noorwegen, Finland en Nederland!

Slang en vogel
Het concert van Lindberg wordt geflankeerd door werken waarin een dier centraal staat. Revueltas verbeeldt in Sensemayá de rituele slachting van een slang. De voortdurende puls, de onregelmatige ritmes en het ceremoniële en rituele karakter roepen associaties op met Stravinsky’s Sacre. Van Stravinsky gaat het ballet De vuurvogel, dat in 1910, drie jaar voor de Sacre, bij de Ballets Russes in Parijs in première ging. Meestal klinkt de suite uit dit ballet, maar vandaag gaat de complete en oorspronkelijke versie!

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Ben Coelman.

Twee celloconcerten…
Dit oosters getint concert opent met de wereldpremière van een Celloconcert van de jonge Iraanse componiste Aftab Darvishi. Na een pianostudie in haar geboortestad Teheran studeerde zij compositie in Amsterdam en Den Haag. Haar werk staat op de lessenaar van de Oostenrijks-Iraanse cellist Kian Soltani. Bij hem zijn de authentieke Iraanse elementen waarmee Aftab haar muziek kruidt in goede handen. Collegacellist Nicolas Altstaedt, Duits-Frans, wijdt zich vervolgens aan het Celloconcert van de Poolse componist Witold Lutosławski. Die droeg dit werk op aan de Russische meestercellist Rostropovitsj. Het is een fascinerende compositie die opent met een minutenlange cadens voor cello solo.

…en een sprookje
Van Nikolaj Rimski-Korsakov gaat de geliefde orkestsuite Sheherazade, geïnspireerd op de beroemde Sprookjes van duizend-en één-nacht. Een raamvertelling met Arabische en Egyptische elementen. Zoals Sheherazade de sultan met haar verhalen betovert, zo weet Rimski-Korsakov de luisteraar met oriëntaalse sferen te vangen.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.

Heldere bogen en voelbare puls
De residentie van Samy Moussa dit seizoen begint met de Nederlandse première van zijn Fluitconcert, mede in opdracht van de ZaterdagMatinee gecomponeerd. Een rijkgeschakeerd, virtuoos werk waarin solist Emmanuel Pahud de drijvende kracht is achter een breed ademende orkestklank. De fluitist balanceert tussen acrobatische loopjes en lange, zangerige lijnen, tussen kamermuzikale intimiteit en de frontale confrontatie met het volle orkest. Samy Moussa studeerde in zijn geboorteplaats Montréal en vervolgde zijn opleiding in Europa. Dat hoor je. Zijn werken zijn lyrisch én monumentaal, met een Noord-Amerikaanse directheid gestoeld op Europese orkesttradities.

Nielsen & Brahms
Helios van Carl Nielsen is een ode aan de Griekse zon. En Brahms’ Eerste symfonie (ook wel ‘Beethovens Tiende’ genoemd) opende na veertien jaar schrijven en schrappen de deur naar de vele orkestwerken die hij daarna schreef.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Monumentaal, dansant en virtuoos
Ton Koopman dirigeert zijn Amsterdam Baroque Orchestra in een programma dat volledig is gewijd aan zijn eerste liefde, Johann Sebastian Bach. De Derde en Vierde Orkestsuite tonen Bach op zijn monumentaalst en heel dansant. In het Derde en Vierde Brandenburgs concert speelt Bach met contrast en virtuositeit. Daarbij staat de kamermuzikale helderheid centraal. In handen van Ton Koopman krijgen deze werken ruimte om te ademen: transparant, energiek en geworteld in een diep historisch begrip van Bachs muzikale taal.

In de Spiegel · Spiegelzaal 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Jan Van den Bossche.

Jonny Greenwood speelt Electric Counterpoint
Alternatieve pop/rock en modern klassiek zijn steeds meer naar elkaar toe gegroeid. Eigenlijk begon dat al in de jaren zestig met de minimal music van Steve Reich en geestverwanten. De strakke, groovy patronen van weleer zijn nog altijd herkenbaar. Zoals in Reichs gitaarcompositie Electric Counterpoint, die niemand minder dan Radiohead-gitarist Jonny Greenwood voor zijn rekening neemt! Greenwood levert daarnaast een sfeerrijke compositie: zijn nieuwe Vioolconcert ‘æþm’, naar het eerder gecomponeerde Horror vacui, is een bijna ritueel aandoend stuk voor viool en 56 strijkers, waarbij de musici heel wat meer te doen krijgen dan strijken alleen. Dit is muziek voor oren en ogen, uiteraard met de duistere ondertonen die je van een Radiohead-hoofd mag verwachten.

Pop, minimal, folk, barok, avant-garde
Ook Bryce Dessner put uit een grote muzikale vijver. Behalve rockgitarist in The National is hij componist van veelstijlige stukken. Popinvloeden en de voor een Amerikaan bijna vanzelfsprekende hints naar minimal music combineert hij met folk, snufjes barok en avant-garde. Een fraai voorbeeld is Garcia Counterpoint, een ‘companion piece’ bij Electric Counterpoint en gebaseerd op een gitaarsolo van Jerry Garcia (Grateful Dead). In Garcia Counterpoint soleert Aart Strootman op elektrische gitaar. En op zijn beurt neemt ook Strootman, doorkneed in experimentele pop én minimal music, eigen werk mee, speciaal gecomponeerd in opdracht van de ZaterdagMatinee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Elina Vähälä speelt Sibelius
Elina Vähälä kent het werk van binnenuit: het Vioolconcert van haar landgenoot Jean Sibelius. De Fin schreef maar één soloconcert: voor zijn eigen viool. Al een eeuw lang houdt het stand tussen de topstukken van het repertoire. Sibelius combineert grote virtuositeit met zijn eigen, ongrijpbare lyriek.

Karajan-prijswinnaar Oscar Jockel
Het enigmatische karakter van Sibelius’ muziek vindt een echo in Muziek der sferen, een orkestwerk uit 1918 van de Deense componist Rued Langgaard. Hij introduceert daarin verschillende vooruitstrevende vernieuwingen, die later in de twintigste eeuw tot de standaardpraktijk van de avant-garde zouden behoren. Zo laat hij de pianist in het orkest rechtstreeks de snaren van zijn instrument bespelen en schrijft hij langzaam voortbewegende clusters voor de strijkers. Dat laatste inspireerde de Hongaar György Ligeti, die Langgaard de pionier van de spectrale muziek noemde. Van hem zingt het Groot Omroepkoor het zestienstemmige Lux aeterna, de hypnotiserende verklanking door een atheïst van het eeuwige licht uit het katholieke requiem.

De jonge Duitse componist en dirigent Oscar Jockel, winnaar van de Herbert von Karajan Prijs 2023, leidt dit fijn uitgekiende programma in met een nieuw eigen werk voor groot orkest.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.