Verrassende verbindingen
Fenomeen Simon-Pierre Bestion en zijn Franse vocaal-instrumentaal ensemble La Tempête richt zich op een breed repertoire. Oude muziek neemt een belangrijke plaats in en de musici bespelen historische instrumenten. Maar naast muziek uit de renaissance werpen zij zich ook op Rachmaninov, en barokmuziek combineren ze moeiteloos met modern repertoire. Als vertrekpunt kiezen zij voor verbindingen en invloeden tussen kunstenaars, culturen en tijdperken.

Troostrijke treurmuziek
Bij dit concert staat Duitse treurmuziek centraal. Repertoire waarin de componist zijn diepste gevoelens, zijn mooiste melodieën en meest verfijnde harmonieën verwerkt. Duitse barokcomposities zoals de Musikalische Exequien van Heinrich Schütz en Bachs Köthener Trauermusik vormen echo’s van het verleden en spiegels van muziek uit latere eeuwen. Dat Mendelssohn en Brahms de meerstemmige muziek uitgebreid hebben bestudeerd, hoor je terug in hun troostrijke muziek, zoals in Ein deutsches Requiem van Brahms, een meesterlijke compositie die niet alleen de overledene betreurt, maar vooral de levenden hoop biedt.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.

Verslaving en verlies
Deze ZaterdagMatinee is geheel gewijd aan muziek van Francis Poulenc, met wie Stéphane Denève zich sterk verbonden voelt. Daarvan getuigde hij drie jaar geleden al met een geheel Poulenc-programma. ‘Bij Poulencs muziek heb ik het idee dat ik begrijp wat er tussen de regels staat’, zegt Denève. ‘Wanneer je een dramatisch werk van Poulenc hoort, klinkt er tegelijkertijd hoop in door.’
La Dame de Monte-Carlo is een wereldlijke monoloog voor sopraan en orkest op een tekst van Jean Cocteau, een portret van verslaving en verlies. De Suite Les animaux modèles is gebaseerd op beroemde fabels van Jean de la Fontaine, die vanmiddag met Pierre Bokma als verteller tot leven komen.

Engelen die hun tong uitsteken
Met de jonge Frans-Catalaanse sopraan Lauranne Oliva wijden koor en orkest zich aan Poulencs beroemde Gloria. Het swingende tweede deel zorgde destijds voor opschudding. Poulenc daarover: ‘Ik dacht aan engelen op fresco’s van Gozzoli die hun tong uitsteken en aan serieuze benedictijner monniken die ik heb zien voetballen.’ De opera Dialogues des Carmélites heeft hij gebaseerd op een historische gebeurtenis: tijdens de Franse Revolutie eindigt een groep nonnen als martelaressen. Het huiveringwekkende slotdeel verbeeldt hun lot trefzeker…

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Grootse werken
Franse gezelschappen vormen al jaren de voorhoede van de oude muziek. Tot die voorhoede behoort zeker ook Les Talens Lyriques van Christophe Rousset. En bij een programma met grootse werken van Marc-Antoine Charpentier en André Campra is een topensemble dat de Franse taal en muziekcultuur écht verstaat van grote waarde. De Missa Assumpta est Maria van Charpentier geldt als een van zijn mooiste missen. Hij schreef het werk vermoedelijk in 1699. Charpentier was net een jaar in dienst als maître de musique aan de Sainte-Chapelle in Parijs, een zeer vooraanstaande positie.

Sierlijke expressiviteit
De mis, gewijd aan de Hemelvaart van Maria, bevat naar Italiaans voorbeeld concertante elementen, vermengd met de sierlijke expressiviteit die de Franse barok kenmerkt. Het vormt een passende ‘opmaat’ tot de Messe de Requiem van André Campra, zo’n twintig jaar later gecomponeerd. Een milde dodenmis zonder Dies irae, zonder hel en verdoemenis dus. Uitnodigende, hoopgevende en soms zelfs blijmoedige muziek van deze meester van de Grand Siècle.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 12.55 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Ben Coelman.

Heldere bogen en voelbare puls
De residentie van Samy Moussa dit seizoen begint met de Nederlandse première van zijn Fluitconcert, mede in opdracht van de ZaterdagMatinee gecomponeerd. Een rijkgeschakeerd, virtuoos werk waarin solist Emmanuel Pahud de drijvende kracht is achter een breed ademende orkestklank. De fluitist balanceert tussen acrobatische loopjes en lange, zangerige lijnen, tussen kamermuzikale intimiteit en de frontale confrontatie met het volle orkest. Samy Moussa studeerde in zijn geboorteplaats Montréal en vervolgde zijn opleiding in Europa. Dat hoor je. Zijn werken zijn lyrisch én monumentaal, met een Noord-Amerikaanse directheid gestoeld op Europese orkesttradities.

Nielsen & Brahms
Helios van Carl Nielsen is een ode aan de Griekse zon. En Brahms’ Eerste symfonie (ook wel ‘Beethovens Tiende’ genoemd) opende na veertien jaar schrijven en schrappen de deur naar de vele orkestwerken die hij daarna schreef.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Onverwerkte rouw
Drieëntwintig jaar is Erich Wolfgang Korngold als zijn opera Die tote Stadt in december 1920 in première gaat, op dezelfde dag in Hamburg en Keulen! Het is al zijn derde opera en hij vestigt hiermee definitief zijn naam. Het libretto is losjes gebaseerd op Bruges-la-Morte (1892) van de Belgische schrijver Georges Rodenbach. Deze symbolistische roman draait om een weduwnaar die de dood van zijn vrouw niet kan verwerken. Hij raakt in de ban van een jonge, sensuele danseres, in wie hij het evenbeeld van zijn vrouw meent te zien.

Tussen droom en werkelijkheid
De ‘dode stad Brugge’ figureert op de achtergrond, ‘in contrast met een uitbundige groep komedianten, verdorven verleidingen en bedwelmende dansen. Alles balancerend tussen droom en werkelijkheid’, aldus vader Korngold, die samen met zijn zoon het libretto schreef. De jonge Korngold leverde een extatische partituur die vooruitwijst naar zijn carrière als filmcomponist.

De Oekraïnse Oksana Lyniv leidt het geheel. Zij is chef-dirigent van het Teatro Comunale di Bologna en was te gast in Bayreuth en bij vele andere grote operahuizen.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 12.25 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.

* Gecomponeerd in opdracht van NTR ZaterdagMatinee, Holland Festival en London Sinfonietta; het werk van Karmit Fadael is bovendien tot stand gekomen met steun van de Vrienden van de Matinee.

Politieke gedichten en nieuwe songs
Componist Hans Werner Henze werd honderd jaar geleden geboren, maar zijn werk is nog altijd actueel. In 1974 ging Voices in première, onder zijn eigen leiding uitgevoerd door London Sinfonietta. Voices is een liedcyclus op politieke gedichten uit uiteenlopende bronnen en tijden. Nu staat dit gevarieerde werk voor twee stemmen en vijftien instrumentalisten (met zo’n zeventig instrumenten!) opnieuw op de lessenaars van London Sinfonietta. Bij deze uitvoering voegen Klein, Karmit Fadael en Nathalie Joachim nieuwe songs toe aan Henzes originele werk. Zij geven Voices een eigentijdse lading.

Tijd voor sociale verandering?
De Haïtiaans-Amerikaanse componiste Nathalie Joachim pleit in haar muziek voor sociale verandering. Zij geeft een stem aan het Haïtiaanse volk dat strijdt voor een beter leven. Voor haar album Fanm d’Ayiti kreeg zij een Grammy-nominatie. Singer-songwriter en producer/kunstenaar Klein uit Londen heeft een Nigeriaanse achtergrond. Ze is sociaal-politiek geëngageerd en een meester in het gebruik van audiosamples. Haar nieuwe werk is geïnspireerd op het geluid van een Britse politiesirene. Karmit Fadael en Nora Fischer geven een stem aan de Gazaanse arts Ezzideen Shehab. Met berichten en gedichten maakt hij de wereld buiten Gaza deelgenoot van het enorme leed dat de bevolking daar dagelijks treft.
Is het tijd voor sociale verandering? Wellicht geven de actuele stemmen op dit programma het begin van een antwoord…

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Een krachtig sociaal en emotioneel verhaal
Daniel Wohl weet uiteenlopende muzikale werelden te verbinden. Zijn muziek wordt gespeeld door gerenommeerde orkesten als het Los Angeles Philharmonic en het Cincinnati Symphony Orchestra, waarvoor hij in 2022 het indrukwekkende Rise, Again schreef. Rise Again was het resultaat van een eerste samenwerking tussen Arooj Aftab en Daniel Wohl. Het is een creatieve samenwerking waarin verschillende stijlen samensmelten tot een krachtig sociaal en emotioneel verhaal.

Out of the box
In 2017 werkte Daniel Wohl voor het eerst samen met het London Contemporary Orchestra, dat met dit concert een vervolg krijgt. Hoeveel moois zo’n samenwerking met dit out of the box spelende Britse orkest kan opleveren bewees het London Contemporary Orchestra tijdens het Holland Festival van 2023 in een optreden met de IJslandse band Sigur Rós.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Actuele opera
Samen met Einstein on the Beach en Satyagraha vormt de opera Akhnaten (1983) een drieluik over wetenschap, politiek en religie. Componist Philip Glass, veelal in samenwerking met theatermaker Robert Wilson, creëerde zo een weids muziekdramatisch panorama over actuele onderwerpen in een bijzondere nieuwe vormentaal. In Akhnaten komt na de dood van zijn vader de jonge farao Achnaton aan de macht, met zijn vrouw Nefertiti – die van de mooie buste in Berlijn. Na zijn kroning schaft hij alle oude goden af om een nieuwe religie te introduceren. Dit tot ontzetting van de priesters, die hem ten val brengen.

Minimalistisch idioom
Glass gebruikt hier zijn bekende minimalistische idioom, gecombineerd met overweldigende koor-en dansscènes. De titelrol is geschreven voor een countertenor, wat de bijzondere status van de farao versterkt. Nefertiti wordt daarentegen gezongen door een alt, waardoor de vocale kleuren van dit koppel, samen met de sopraanpartij van moeder Tye, op een bijzondere manier mengen. Dirigent en een aantal solisten – onder wie titelvertolker Anthony Roth Costanzo – namen ook deel aan de laatste uitvoering van deze opera aan de Metropolitan Opera in New York.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 11.55 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.