Actuele opera
Samen met Einstein on the Beach en Satyagraha vormt de opera Akhnaten (1983) een drieluik over wetenschap, politiek en religie. Componist Philip Glass, veelal in samenwerking met theatermaker Robert Wilson, creëerde zo een weids muziekdramatisch panorama over actuele onderwerpen in een bijzondere nieuwe vormentaal. In Akhnaten komt na de dood van zijn vader de jonge farao Achnaton aan de macht, met zijn vrouw Nefertiti – die van de mooie buste in Berlijn. Na zijn kroning schaft hij alle oude goden af om een nieuwe religie te introduceren. Dit tot ontzetting van de priesters, die hem ten val brengen.

Minimalistisch idioom
Glass gebruikt hier zijn bekende minimalistische idioom, gecombineerd met overweldigende koor-en dansscènes. De titelrol is geschreven voor een countertenor, wat de bijzondere status van de farao versterkt. Nefertiti wordt daarentegen gezongen door een alt, waardoor de vocale kleuren van dit koppel, samen met de sopraanpartij van moeder Tye, op een bijzondere manier mengen. Dirigent en een aantal solisten – onder wie titelvertolker Anthony Roth Costanzo – namen ook deel aan de laatste uitvoering van deze opera aan de Metropolitan Opera in New York.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 11.55 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.

Pergolesi’s meesterwerk
De Poolse countertenor Jakub Józef Orliński heeft in korte tijd de wereld veroverd. Zijn warme, soepele ‘stem van een engel’ (The Sunday Times) maakt hem geliefd bij een groot publiek. En met zijn fysieke uitstraling – hij is ook model en breakdancer – en gevoel voor drama loopt ook GenZ met hem weg. Hij treedt op met het barokgezelschap Il Pomo d’Oro. Vanaf het eerste album dat Orliński met dit Italiaanse ensemble heeft gemaakt (2018) valt op hoe goed zij op elkaar zijn ingespeeld. Voeg bij hen de Nieuw-Zeelandse sopraan Madison Nonoa en het zo geliefde Stabat Mater van Pergolesi krijgt een onaardse glans.

Dominicuskerk
De sfeer en de akoestiek van de Dominicuskerk dragen daar zeker aan bij. De ZaterdagMatinee maakt een bijzondere uitstap naar deze neogotische kerk aan de Spuistraat, ontworpen door Pierre Cuypers (Centraal Station en Rijksmuseum) en gebouwd in dezelfde periode als het Concertgebouw. Een Griekse traditional, werken van onbekende barokmeesters en van Arvo Pärt maken het programma compleet.

Tragisch liefdesverhaal
We bevinden ons in de ruige Schotse Hooglanden, begin jaren zeventig. De jonge, zeer gelovige Bess McNeill is getrouwd met Jan, een knappe man, werkzaam op een boorplatform. Wanneer hij als gevolg van een arbeidsongeval tot aan zijn nek verlamd raakt, wordt hun liefde zwaar op de proef gesteld. Hij moedigt zijn vrouw aan op zoek te gaan naar andere minnaars en wil dat zij hem over haar seksuele ervaringen vertelt. Die verhalen zullen voelen alsof zij samen de liefde bedrijven en zullen hem in leven houden, zo stelt hij.
Dit is in het kort het tragische liefdesverhaal in de beroemde film Breaking the Waves (1996, Grand Prix Cannes) van de beroemde Deense cineast Lars von Trier.

Verfrissend en provocerend
De Amerikaanse componiste Missy Mazzoli raakte zeer onder de indruk van het verhaal. ‘Meteen na het zien van deze film voelde ik dat de overweldigende kwetsbaarheid van Bess, haar standvastig geloof en grote moed zich zouden kunnen manifesteren in een verfrissend en provocerend nieuw personage op het operapodium. […] In het componeren van muziek voor Bess McNeill en haar wereld zag ik een kans om een ​​nieuw soort heldin te creëren, en een nieuw soort opera die complexe personages op een onverbloemde manier presenteert.’
In 2016 beleefde de opera een zeer succesvolle première door Opera Philadelphia. Sindsdien hebben uitvoeringen plaatsgevonden bij onder meer de festivals van Edinburgh en Adelaide en door Opéra Comique, Detroit Opera en Houston Grand Opera.

Een coproductie met het Holland Festival.

Foyerdeck
Inleiding door Laura Roling.

Seismograaf
Waar in veel vioolconcerten de solist als held voor een orkestdecor staat, lijkt Moussa de vioolsolist in Adrano te beschouwen als seismograaf: een fijngevoelige sensor die de onrust onder het orkestoppervlak registreert. De titel verwijst naar de gelijknamige vulkaanstad aan de voet van de Etna; het orkest gedraagt zich dan ook als een sluimerende krachtbron die in golven en uitbarstingen naar boven dringt. De solist laveert tussen lyrische bogen en gespannen, ritmische passages, voortdurend balancerend tussen versmelting met en verzet tegen de massa. Zo wordt Adrano een soloconcert waarin spanning niet enkel in virtuositeit schuilt, maar in het voortdurende herijken van de verhouding tussen soliste Simone Lamsma en het orkest.

Italiaanse sferen
Met twee delen uit Respighi’s Romeinse trilogie blijven we in Italiaanse, stadse sferen. Deze symfonische gedichten, klinkende odes aan Rome, bezorgden de componist wereldfaam. Het programma opent met Liguria, de verklanking van een wandeling van de Zweedse componiste Andrea Tarrodi langs vijf dorpen aan de Ligurische zee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Een woud van instrumenten
De Amerikaanse filmmaker Sam Green is gefascineerd door bomen. Het zijn stille getuigen, soms vele eeuwen oud, van talloze gebeurtenissen en generaties. Bomen roepen andere tijdskaders op en relativeren de positie van de mens. Green besluit een documentaire over bomen te maken en op zoek naar een spectaculaire filmische ervaring ziet hij een belangrijke rol voor het symfonieorkest. ‘Orkesten maken misschien wel de grootste, meest meeslepende en meest diepgaande geluiden die ik ooit heb gehoord’, aldus Green. ‘Bovendien zijn veel instrumenten zelf grotendeels van bomen gemaakt – violen en cello’s natuurlijk, maar ook hobo’s, fagotten en harpen.’ Eigenlijk is een orkest zelf een woud van instrumenten.
En zo kreeg Caroline Shaw – winnares van onder meer een Pulitzer Prize en een Grammy Award – de opdracht muziek te schrijven voor live-uitvoeringen bij Greens documentaire Trees (werktitel), een poëtische meditatie over de kracht van bomen en alles wat ze ons kunnen leren over het mens-zijn.

Verbonden met eeuwenoude tradities
De documentaire wordt voorafgegaan door vocale werken van Shaw. Het a cappella-werk and the swallow is een zetting van psalm 84. De zwaluw die zijn nest zoekt staat symbool voor de vluchteling die zijn familie wil beschermen. To the Hands, voor stemmen en strijkers, is een eigentijds antwoord op Ad manus uit het zeventiende-eeuwse meesterwerk Membra Jesu nostri van Buxtehude. To the Hands begint binnen de klankwereld van Buxtehude, breidt deze taal uit, kleurt hem in en breekt ermee. Geleidelijk wordt de kerngedachte van het stuk duidelijk: onze rol en verantwoordelijkheid bij het lijden van mensen over de hele wereld, op zoek naar een toevluchtsoord.

De muziek van Caroline Shaw wordt live uitgevoerd bij de vertoning van de documentaire Trees (werktitel). Sam Green script, regie en uitvoering Rebecca Solnit script

Een coproductie met het Holland Festival met steun van Vrienden van de Matinee.

Een woud van instrumenten
De Amerikaanse filmmaker Sam Green is gefascineerd door bomen. Het zijn stille getuigen, soms vele eeuwen oud, van talloze gebeurtenissen en generaties. Bomen roepen andere tijdskaders op en relativeren de positie van de mens. Green besluit een documentaire over bomen te maken en op zoek naar een spectaculaire filmische ervaring ziet hij een belangrijke rol voor het symfonieorkest. ‘Orkesten maken misschien wel de grootste, meest meeslepende en meest diepgaande geluiden die ik ooit heb gehoord’, aldus Green. ‘Bovendien zijn veel instrumenten zelf grotendeels van bomen gemaakt – violen en cello’s natuurlijk, maar ook hobo’s, fagotten en harpen.’ Eigenlijk is een orkest zelf een woud van instrumenten.
En zo kreeg Caroline Shaw – winnares van onder meer een Pulitzer Prize en een Grammy Award – de opdracht muziek te schrijven voor live-uitvoeringen bij Greens documentaire Trees (werktitel), een poëtische meditatie over de kracht van bomen en alles wat ze ons kunnen leren over het mens-zijn.

Verbonden met eeuwenoude tradities
De documentaire wordt voorafgegaan door vocale werken van Shaw. Het a cappella-werk and the swallow is een zetting van psalm 84. De zwaluw die zijn nest zoekt staat symbool voor de vluchteling die zijn familie wil beschermen. To the Hands, voor stemmen en strijkers, is een eigentijds antwoord op Ad manus uit het zeventiende-eeuwse meesterwerk Membra Jesu nostri van Buxtehude. To the Hands begint binnen de klankwereld van Buxtehude, breidt deze taal uit, kleurt hem in en breekt ermee. Geleidelijk wordt de kerngedachte van het stuk duidelijk: onze rol en verantwoordelijkheid bij het lijden van mensen over de hele wereld, op zoek naar een toevluchtsoord.

De muziek van Caroline Shaw wordt live uitgevoerd bij de vertoning van de documentaire Trees (werktitel). Sam Green script, regie en uitvoering Rebecca Solnit script

Een coproductie met het Holland Festival met steun van Vrienden van de Matinee.

Tragisch liefdesverhaal
We bevinden ons in de ruige Schotse Hooglanden, begin jaren zeventig. De jonge, zeer gelovige Bess McNeill is getrouwd met Jan, een knappe man, werkzaam op een boorplatform. Wanneer hij als gevolg van een arbeidsongeval tot aan zijn nek verlamd raakt, wordt hun liefde zwaar op de proef gesteld. Hij moedigt zijn vrouw aan op zoek te gaan naar andere minnaars en wil dat zij hem over haar seksuele ervaringen vertelt. Die verhalen zullen voelen alsof zij samen de liefde bedrijven en zullen hem in leven houden, zo stelt hij.
Dit is in het kort het tragische liefdesverhaal in de beroemde film Breaking the Waves (1996, Grand Prix Cannes) van de beroemde Deense cineast Lars von Trier.

Verfrissend en provocerend
De Amerikaanse componiste Missy Mazzoli raakte zeer onder de indruk van het verhaal. ‘Meteen na het zien van deze film voelde ik dat de overweldigende kwetsbaarheid van Bess, haar standvastig geloof en grote moed zich zouden kunnen manifesteren in een verfrissend en provocerend nieuw personage op het operapodium. […] In het componeren van muziek voor Bess McNeill en haar wereld zag ik een kans om een ​​nieuw soort heldin te creëren, en een nieuw soort opera die complexe personages op een onverbloemde manier presenteert.’
In 2016 beleefde de opera een zeer succesvolle première door Opera Philadelphia. Sindsdien hebben uitvoeringen plaatsgevonden bij onder meer de festivals van Edinburgh en Adelaide en door Opéra Comique, Detroit Opera en Houston Grand Opera.

Een coproductie met het Holland Festival.

Foyerdeck
Inleiding door Laura Roling.

Vivaldi’s beroemde Gloria
Met zijn Venice Baroque Orchestra en met La Cetra uit Basel brengt barokspecialist Andrea Marcon al bijna twintig jaar veelal Italiaanse barokmuziek naar Amsterdam. Dit programma opent met het feestelijke Gloria van Antonio Vivaldi. Een van de talrijke werken die deze Venetiaan heeft geschreven voor het Ospedale della Pietà, een weeshuis voor meisjes waar op hoog niveau werd gemusiceerd.

Spectaculaire veelstemmgheid
Van Georg Muffat brengt La Cetra de glorieuze 24-stemmige Missa in labore requies. Muffat, geboren uit Schotse voorouders in het Franse hertogdom Savoye, beschouwde zichzelf als een Duitse componist en maakte carrière in het Habsburgse Rijk. Via zijn muziek bracht hij elementen uit de Franse en Italiaanse barok naar Wenen en Salzburg. Muffat hoopte met zijn vermenging van stijlen de vrede tussen volkeren te bevorderen.
In Salzburg was hij in dienst bij de aartsbisschop. De dom van Salzburg leende zich uitstekend voor de rijke veelstemmigheid die in de zestiende eeuw in Venetië tot bloei kwam.
Voor dit concert stelt Andrea Marcon zijn musici op in meerdere groepen om zo de immense proporties en het echo-effect van deze barokke mis optimaal te laten klinken.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Camiel Jansen.

Liefde voor Beethoven
De veelzijdige Franse pianist Pierre-Laurent Aimard is een graag geziene gast bij de Matinee. Zo was hij eerder te horen in werken van Bach tot Bartók en Liszt tot Ligeti. Van jongs af aan vertrouwd met nieuwe muziek, ontwikkelde hij ook een grote liefde voor de muziek van Beethoven. Nu vertolkt hij Beethovens Vijfde pianoconcert, een helfdhaftig werk met een dromerig middendeel. Aimard wordt daarbij omringd door het Kammerorchester Basel, dat al vele jaren bewijst zich helemaal thuis te voelen in de muziek van de Weense Klassieken.

Met dank aan de Philharmonic Society
Daarnaast staat de Zevende van Dvořák op de lessenaars. Een werk waarin Dvořák meer expressiviteit en emotie legt dan in zijn eerdere symfonieën. De Zevende wordt wel gerekend tot de belangrijkste symfonieën uit de periode na Beethoven. De opdracht tot deze compositie kreeg Dvořák van de Londense Philharmonic Society, die ook in 1817 bij Beethoven de Negende Symfonie ‘bestelde’. In 1885 dirigeerde Dvořák in Londen de première van zijn Zevende en hij hoopte dat deze symfonie al zijn voorgaande werken zou overtreffen en ‘de wereld in beroering zou brengen’.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Eer aan de Mayacultuur
Gabriela Ortiz, composer in residence 2025-2026 bij Het Concertgebouw, heeft voor haar muziek al meerdere Grammy Awards ontvangen. Op 1 februari 2026 kwamen er in één klap nog drie Grammy’s bij, waaronder die voor Best Contemporary Classical Composition. Voor La Reina Roja is deze Mexicaanse componiste geïnspireerd door de vondst van een tombe met daarin een hooggeplaatste Maya-vrouw uit de zevende eeuw. Geen betere combinatie denkbaar dan met muziek van landgenoot Revueltas. Zijn La noche de los mayas is een orkestsuite op basis van muziek voor de gelijknamige film. De finale met twaalf slagwerkers is imposant en hypnotiserend. Een spectaculair eerbetoon aan de tribale tradities van de Maya’s. Ervaar de ritmische oerkracht van hun muziek, ver voor Columbus voet aan Zuid-Amerikaanse wal zette. Xenakis’ slagwerksolo Rebonds B vormt de perfecte opmaat.

Landschappen vol klank
Het concert begint met Tumblebird Contrails van de jonge Amerikaanse componiste Gabriella Smith. Zij  groeide op in de baai bij San Francisco en voelt zich sterk verbonden met de natuur. Al backpackend, ver van de bewoonde wereld, luisterde ze naar de hallucinerende geluiden van de Stille Oceaan, die ze effectief in muziek weet te vangen. Deze middag klinkt de Nederlandse première.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.