Unieke collage
Mahler staat niet op het programma en toch klinkt zijn muziek in dit concert. Het hele middendeel van Sinfonia van Berio steunt op het Scherzo uit Mahlers Tweede symfonie. Het dient als raamwerk waaraan Berio talrijke elementen toevoegt: muziek van Bach tot Stravinsky en gezongen en gesproken teksten. Zo creëert Berio een unieke collage, een wervelwind van citaten, vervreemdend en fascinerend. Sinfonia is daarnaast beïnvloed door indrukken die Berio in die tijd (1968) in New York opdeed.

Magisch en verstild
Drie jaar later schrijft Sjostakovitsj zijn Vijftiende symfonie. Ook hij biedt onderdak aan muziek van collega’s. Zo citeert hij uit werk van onder anderen Rossini en Wagner en uit eigen composities. Citaten die hij zelf niet altijd kon verklaren. ‘Ik kon ze er gewoon niet uit laten’, zou hij gezegd hebben. Het werd zijn laatste symfonie, zonder grootse finale, maar met een magisch en verstild slotdeel.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Ben Coelman.

De mythische figuur Ahania
Samy Moussa leidt het Radio Filharmonisch Orkest in een programma rond Poolse invloeden en met eigen werk. Tussen Prokofjevs Scythische suite, Szymanowski en Lutosławski klinkt zijn Ahania’s Lament (Nederlandse première), met Aphrodite Patoulidou als soliste. Deze Griekse sopraan is een ‘NXT GEN artist’, die overtuigt in repertoire van Mahler tot metal en Vivier tot folk. William Blake’s mythische figuur Ahania krijgt bij Moussa geen anekdotische inkleuring, maar een rituele stem: de sopraan is minder een psychologisch personage dan een spreekbuis van een collectieve klaagzang.

Glanzende texturen
Het orkest vormt hier een ruimte waarin de stem haar plaats vindt: golvende, vaak glanzende texturen die verwantschap tonen met de Poolse orkesttraditie, maar uitgesproken hedendaagse contouren krijgen. In de context van Szymanowski en Lutosławski wordt hoorbaar hoe Moussa de continuïteit van een orkestklank weet vast te houden én onder spanning zet.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.

Herdenking en aanklacht
Met het groots bezette oratorium Fire in my mouth herdenkt Julia Wolfe de Triangle Shirtwaist Factory Fire van 1911. Het was een brand in een textielfabriek in Manhattan waarbij 146 jonge, veelal migrantenvrouwen omkwamen. Met koor, orkest en video weeft Wolfe archiefteksten, herinneringen, volks- en protestliederen tot zowel monument als aanklacht tegen uitbuiting en onverschilligheid. Een meesterwerk dat tot de canon van de 21e eeuw mag worden gerekend.

Innerlijke nacht
Waar Wolfe terugblikt op wat een scharnierpunt werd in de sociale geschiedenis van New York, richt Samy Moussa zich in de Nederlandse première van zijn orkestwerk Nocturne op de innerlijke nacht. Geen impressionistisch nachtbeeld, maar een psychologische ruimte met een zwaartepunt in de lage registers, zodat ‘de weinige heldere momenten des te uitzonderlijker worden’. Een Amerikaanse criticus noemde het werk ‘een orkestraal adagio dat onvermijdelijk doet denken aan een 21e-eeuwse Wagner’.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

* Gecomponeerd in opdracht van NTR ZaterdagMatinee, Holland Festival en London Sinfonietta; het werk van Karmit Fadael is bovendien tot stand gekomen met steun van de Vrienden van de Matinee.

Politieke gedichten en nieuwe songs
Componist Hans Werner Henze werd honderd jaar geleden geboren, maar zijn werk is nog altijd actueel. In 1974 ging Voices in première, onder zijn eigen leiding uitgevoerd door London Sinfonietta, een liedcyclus op politieke gedichten uit heel uiteenlopende bronnen en tijden, die muzikaal al even eclectisch is. Nu staat dit werk opnieuw op de lessenaars van London Sinfonietta, maar dit keer voegen Nathalie Joachim, Klein en Karmit Fadael nieuwe songs toe aan Henzes originele werk. Net als dirigent Christian Karlsen geven zij Henzes werk een eigentijdse lading.

Tijd voor een nieuwe revolutie?
Voices is een muzikaal mozaïek van protest en reflectie, geschreven voor mezzosopraan, tenor, elektronica en vijftien musici die maar liefst zeventig instrumenten bespelen. De compositie is gebaseerd op politieke gedichten, waarvan elke tekst wordt versterkt en bevraagd door een andere muziekstijl. Thema’s als uitbuiting, vervreemding en de onderdrukte positie van de arbeider klinken nog altijd actueel. De omstandigheden mogen veranderd zijn, maar de vraag blijft: raakt de mens opnieuw vervreemd van zichzelf, zijn omgeving en de maatschappij? Is het tijd voor een nieuwe revolutie? Wellicht geven de nieuwe stemmen op dit programma het begin van een antwoord…

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Frederike Berntsen.

Jonny Greenwood speelt Electric Counterpoint
Alternatieve pop/rock en modern klassiek zijn steeds meer naar elkaar toe gegroeid. Eigenlijk begon dat al in de jaren zestig met de minimal music van Steve Reich en geestverwanten. De strakke, groovy patronen van weleer zijn nog altijd herkenbaar. Zoals in Reichs gitaarcompositie Electric Counterpoint, die niemand minder dan Radiohead-gitarist Jonny Greenwood voor zijn rekening neemt! Greenwood levert daarnaast een sfeerrijke compositie: zijn nieuwe Vioolconcert ‘æþm’, naar het eerder gecomponeerde Horror vacui, is een bijna ritueel aandoend stuk voor viool en 56 strijkers, waarbij de musici heel wat meer te doen krijgen dan strijken alleen. Dit is muziek voor oren en ogen, uiteraard met de duistere ondertonen die je van een Radiohead-hoofd mag verwachten.

Pop, minimal, folk, barok, avant-garde
Ook Bryce Dessner put uit een grote muzikale vijver. Behalve rockgitarist in The National is hij componist van veelstijlige stukken. Popinvloeden en de voor een Amerikaan bijna vanzelfsprekende hints naar minimal music combineert hij met folk, snufjes barok en avant-garde. Een fraai voorbeeld is Garcia Counterpoint, een ‘companion piece’ bij Electric Counterpoint en gebaseerd op een gitaarsolo van Jerry Garcia (Grateful Dead). In Garcia Counterpoint soleert Aart Strootman op elektrische gitaar. En op zijn beurt neemt ook Strootman, doorkneed in experimentele pop én minimal music, eigen werk mee, speciaal gecomponeerd in opdracht van de ZaterdagMatinee.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Remy Alexander.