Actuele opera
Samen met Einstein on the Beach en Satyagraha vormt de opera Akhnaten (1983) een drieluik over wetenschap, politiek en religie. Componist Philip Glass, veelal in samenwerking met theatermaker Robert Wilson, creëerde zo een weids muziekdramatisch panorama over actuele onderwerpen in een bijzondere nieuwe vormentaal. In Akhnaten komt na de dood van zijn vader de jonge farao Achnaton aan de macht, met zijn vrouw Nefertiti – die van de mooie buste in Berlijn. Na zijn kroning schaft hij alle oude goden af om een nieuwe religie te introduceren. Dit tot ontzetting van de priesters, die hem ten val brengen.

Minimalistisch idioom
Glass gebruikt hier zijn bekende minimalistische idioom, gecombineerd met overweldigende koor-en dansscènes. De titelrol is geschreven voor een countertenor, wat de bijzondere status van de farao versterkt. Nefertiti wordt daarentegen gezongen door een alt, waardoor de vocale kleuren van dit koppel, samen met de sopraanpartij van moeder Tye, op een bijzondere manier mengen. Dirigent en een aantal solisten – onder wie titelvertolker Anthony Roth Costanzo – namen ook deel aan de laatste uitvoering van deze opera aan de Metropolitan Opera in New York.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 11.55 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.

Tragisch liefdesverhaal
We bevinden ons in de ruige Schotse Hooglanden, begin jaren zeventig. De jonge, zeer gelovige Bess McNeill is getrouwd met Jan, een knappe man, werkzaam op een boorplatform. Wanneer hij als gevolg van een arbeidsongeval tot aan zijn nek verlamd raakt, wordt hun liefde zwaar op de proef gesteld. Hij moedigt zijn vrouw aan op zoek te gaan naar andere minnaars en wil dat zij hem over haar seksuele ervaringen vertelt. Die verhalen zullen voelen alsof zij samen de liefde bedrijven en zullen hem in leven houden, zo stelt hij.
Dit is in het kort het tragische liefdesverhaal in de beroemde film Breaking the Waves (1996, Grand Prix Cannes) van de beroemde Deense cineast Lars von Trier.

Verfrissend en provocerend
De Amerikaanse componiste Missy Mazzoli raakte zeer onder de indruk van het verhaal. ‘Meteen na het zien van deze film voelde ik dat de overweldigende kwetsbaarheid van Bess, haar standvastig geloof en grote moed zich zouden kunnen manifesteren in een verfrissend en provocerend nieuw personage op het operapodium. […] In het componeren van muziek voor Bess McNeill en haar wereld zag ik een kans om een ​​nieuw soort heldin te creëren, en een nieuw soort opera die complexe personages op een onverbloemde manier presenteert.’
In 2016 beleefde de opera een zeer succesvolle première door Opera Philadelphia. Sindsdien hebben uitvoeringen plaatsgevonden bij onder meer de festivals van Edinburgh en Adelaide en door Opéra Comique, Detroit Opera en Houston Grand Opera.

Een coproductie met het Holland Festival.

Foyerdeck
Inleiding door Laura Roling.

Tragisch liefdesverhaal
We bevinden ons in de ruige Schotse Hooglanden, begin jaren zeventig. De jonge, zeer gelovige Bess McNeill is getrouwd met Jan, een knappe man, werkzaam op een boorplatform. Wanneer hij als gevolg van een arbeidsongeval tot aan zijn nek verlamd raakt, wordt hun liefde zwaar op de proef gesteld. Hij moedigt zijn vrouw aan op zoek te gaan naar andere minnaars en wil dat zij hem over haar seksuele ervaringen vertelt. Die verhalen zullen voelen alsof zij samen de liefde bedrijven en zullen hem in leven houden, zo stelt hij.
Dit is in het kort het tragische liefdesverhaal in de beroemde film Breaking the Waves (1996, Grand Prix Cannes) van de beroemde Deense cineast Lars von Trier.

Verfrissend en provocerend
De Amerikaanse componiste Missy Mazzoli raakte zeer onder de indruk van het verhaal. ‘Meteen na het zien van deze film voelde ik dat de overweldigende kwetsbaarheid van Bess, haar standvastig geloof en grote moed zich zouden kunnen manifesteren in een verfrissend en provocerend nieuw personage op het operapodium. […] In het componeren van muziek voor Bess McNeill en haar wereld zag ik een kans om een ​​nieuw soort heldin te creëren, en een nieuw soort opera die complexe personages op een onverbloemde manier presenteert.’
In 2016 beleefde de opera een zeer succesvolle première door Opera Philadelphia. Sindsdien hebben uitvoeringen plaatsgevonden bij onder meer de festivals van Edinburgh en Adelaide en door Opéra Comique, Detroit Opera en Houston Grand Opera.

Een coproductie met het Holland Festival.

Foyerdeck
Inleiding door Laura Roling.

Mysterieuze muziek
Hij voltooide maar één opera, maar daarmee bracht hij een muzikale revolutie teweeg in Frankrijk en Europa. Pelléas et Mélisande, voor het eerst uitgevoerd in 1902 in Parijs, is gebaseerd op het gelijknamige symbolistische toneelstuk van de Gentse auteur Maurice Maeterlinck. Debussy schreef er mysterieuze en atmosferische muziek voor. Hierbij maakte hij onder andere gebruik van de hele-toonstoonladder, die voor de luisteraar een bijna desoriënterende ervaring oproept.

Ontdekkingsreis
De rol van Mélisande wordt gezongen door een lyrische sopraan, in dit geval de Frans-Catalaanse Lauranne Oliva. Pelléas is een zogenaamde Baryton-Martin, een hoge bariton die reikt tot de tenorstem. De centrale rol van Golaud wordt vertolkt door bariton Stéphane Degout, die afgelopen seizoen met Pygmalion nog te gast was in de Matinee. Deze bijzondere productie staat onder leiding van chef-dirigent Karina Canellakis, die hiermee in Amsterdam haar ontdekkingsreis door het bijzondere operarepertoire voortzet.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 11.55 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.

Gevaarlijke verleidster
We kennen het verhaal van Odysseus, die zich aan de scheepsmast liet vastbinden om naar de verleidelijke maar dodelijke zang van de sirenen te luisteren. Eén van die wezens was Partenope, die vervolgens de stad Napels zou stichten. Ook tijdens haar verdere leven bleef Partenope een gevaarlijke verleidster, totdat de trouwe Rosmira haar dwarsboomde. In 1738 zette Antonio Vivaldi dit verhaal op muziek in zijn opera Rosmira Fedele, maar hij gebruikte daarvoor voornamelijk aria’s van collega’s. De bekendste zijn Hasse, Pergolesi en Händel, al paste hij alle muziek aan zijn eigen stijl aan.

Voor het eerst in Nederland
De NTR ZaterdagMatinee brengt deze laatste opera van Vivaldi nu voor het eerst in Nederland. Oude-muziekdirigent en Vivaldi-expert Ottavio Dantone leidt zijn eigen Accademia Bizantina en een bijzondere stemmencast, onder wie mezzosopraan Sophie Rennert als Rosmira en alt Delphine Galou als Partenope.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 13.40 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.

Onverwerkte rouw
Drieëntwintig jaar is Erich Wolfgang Korngold als zijn opera Die tote Stadt in december 1920 in première gaat, op dezelfde dag in Hamburg en Keulen! Het is al zijn derde opera en hij vestigt hiermee definitief zijn naam. Het libretto is gebaseerd op Bruges-la-Morte (1892) van de Belgische schrijver Georges Rodenbach. Deze symbolistische roman draait om een weduwnaar die de dood van zijn vrouw niet kan verwerken. Hij raakt in de ban van een jonge, sensuele danseres, in wie hij het evenbeeld van zijn vrouw meent te zien.

Tussen droom en werkelijkheid
De ‘dode stad Brugge’ figureert op de achtergrond, ‘in contrast met een uitbundige groep komedianten, verdorven verleidingen en bedwelmende dansen. Alles balancerend tussen droom en werkelijkheid’, aldus vader Korngold, die samen met zijn zoon het libretto schreef. De jonge Korngold leverde een extatische partituur die vooruitwijst naar zijn carrière als filmcomponist.

De Oekraïnse Oksana Lyniv leidt het geheel. Zij is chef-dirigent van het Teatro Comunale di Bologna en was te gast in Bayreuth en bij vele andere grote operahuizen.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 12.25 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.

Een Italiaanse Faust
Faust blijft een boeiend personage in de opera, zoals ook afgelopen seizoen weer duidelijk werd met Gounods opera. Maar wie kent de versie van Louise Bertin (1805-1877), die als eerste Goethes toneelstuk op muziek zette in 1831? Haar Italiaanstalige opera Fausto kende veel succes tijdens de uitvoeringen in het Théâtre des Italiens in haar thuisstad Parijs. Misschien is in de eerste scènes de invloed van Rossini nog aanwezig, maar gaandeweg de opera ontwikkelt Bertin zich tot een volbloed romantische componist.

Herontdekt
De titelrol van Faust is voor een mezzosopraan geschreven, hier vertolkt door de Italiaanse Raffaella Lupinacci, een expert in het belcanto-repertoire. Sopraan Yaritza Véliz, eerder te horen in de NTR ZaterdagMatinee met Mascagni’s L’amico Fritz, vertolkt Margarita. De Amerikaans-Belgische dirigent Giulio Cilona houdt een warm pleidooi voor dit werk, dat zo’n vijf jaar geleden pas volledig werd teruggevonden.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 12.55 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.

–

Met dank aan ‘Palazzetto Bru Zane – Centre de musique romantique française’, uitgever van de nieuwe partituur van Fausto van Louise Bertin.

Schuldig of niet?
Peter Grimes (1945) is een van de eerste opera’s van Benjamin Britten, en zeker ook een van de meest succesvolle. Het lijkt een verhaal over een eenvoudige visser, Peter Grimes, die het slachtoffer wordt van een hypocriete gemeenschap. De kracht van de opera ligt echter in de morele dubbelzinnigheid van het titelpersonage. Is hij schuldig of onschuldig aan de dood van zijn vissershulpjes? Britten schetst een veelzijdig karakter, een partij die hij schreef voor zijn levenspartner, de tenor Peter Pears.

Boosaardige rol voor het koor
Al vanaf de eerste lyrische aria in het eerste bedrijf, ‘Now the Great Bear and Pleiades’, roept Grimes verwarring en afkeuring op in zijn vissersdorp aan de Britse oostkust. De mensen die hem blijven steunen, sopraanrol Ellen Orford en baritonrol Balstrode, kunnen hem aan het slot niet redden. Peter Grimes is eveneens een kooropera. De klinkende stem van de gemeenschap bijt soms diep in de huid van hun slachtoffer. In Brittens eigen woorden: ‘Hoe boosaardiger de maatschappij, hoe boosaardiger het individu’. Toch vindt hij voor dit werk een evocatieve orkestrale pracht, waarin de zee zelf een grote rol speelt.

In de Spiegel · Spiegelzaal, 12.25 uur
Kom vóór het concert naar de Spiegelzaal voor interviews met componisten, musici en meer.
Inleiding door Laura Roling.